|
ANA SAYFA
Karadeniz krizi kapıda
Washington yönetiminin, Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin 'feshedilmesi' için 'sözleşmeyi fesih hakkı' olan Romanya ile dirsek temasını sürdürdüğü öğrenildi
BAHADIR SELİM DİLEK
- ABD'nin, hiçbir sınırlama olmadan gemilerini ''terörle mücadele'' gerekçesiyle Karadeniz'e çıkarma çabasının altında, ''Büyük Ortadoğu Projesi'' olduğu belirtildi. ABD'nin bu konuda önündeki en büyük engel olan Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin ''feshedilmesini'' sağlamak için ''sözleşmeyi fesih hakkı'' bulunan ''Montrö'ye akit devlet'' sıfatına sahip Romanya ile dirsek temasını sürdürdüğü öğrenildi.
Türk Deniz Kuvvetleri'nin bir yıldan fazla süreden bu yana ''terörle mücadele'' kapsamında yürüttüğü ve ticari deniz trafiğini kontrol altında tutan ''Uyum Harekâtı'' na karşın, ABD'nin ısrarcı tutumu, Ankara'daki soru işaretlerini arttırdı.
ABD'nin istediği sayıda ve tonajda savaş gemisini Karadeniz'e sokması, bütün Karadeniz havzası ile Kafkaslar ve Balkanlar'ın da ABD'nin ''kontrolü altına'' girmesi anlamına gelecek.
Çabanın nedeni BOP
Cumhuriyet 'in başvurduğu deniz hukukçuları ve stratejistlerin değerlendirmelerine göre Montrö Boğazlar Sözleşmesi, ABD'nin ''Büyük Ortadoğu Projesi'' nin tehdidi ile karşı karşıya kaldı.
Washington yönetimi, istediği miktarda, istediği tonajda ve istediği süreyle savaş gemilerini Karadeniz'de dolaştırmak için Montrö'yü feshettirme düşüncesi içine girdi. Bu nedenle de sözleşmeye akit devlet olan ve sözleşmeyi fesih hakkı bulunan Romanya ile ''gizli diplomasi'' yürütmeye başladı.
9 Kasım 1936'da yürürlüğe giren sözleşmenin, başlangıç yürürlük süresi 20 yıl olarak belirlendi. 9 Kasım 1956'dan itibaren akit devletlerin sözleşmeyi feshetme hakları doğdu.
Ancak Montrö Boğazlar Sözleşmesi'ne taraf, eski SSCB, Romanya, Bulgaristan, Türkiye, Yunanistan, eski Yugosyavya, Fransa, İngiltere bu hakkı kullanmadı.
Sözleşmenin başında Japonya akit devletti, ancak 1951 yılında, bu statüsünden kaynaklanan haklarından feragat etti. İtalya ise sözleşme Lozan'a taraf devletlerin katılımına açık tutulduğundan, 1938 yılında akit devlet statüsü almak istedi ve aldı.
ABD'yi engelleyen Montrö
Akit devletlerden herhangi biri, ''Montrö'nün feshini talep ediyorum'' dediği zaman, iki yıllık bir süre zarfında yeni bir sözleşme yapılması durumunda, o sözleşme yürürlüğe girecek.
ABD sözleşmeye akit devlet olmadığı halde, Karadeniz'e çıkmak ve varlık göstermek istiyor. BOP çerçevesinde Balkanlar'ı, Kafkaslar'ı, Rusya Federasyonu'nu en iyi kontrol edebileceği yer Karadeniz hazvası olan ABD'nin önündeki tek engel ise Montrö Boğazlar Sözleşmesi.
ANA SAYFA
|
